Šta su mišići ?

Mišić predstavlja meko tkivo, sačinjeno od posebnih vlakana (poznatih kao mišićna vlakna) koja poseduju sposobnost kontrahovanja. Mišićna vlakna su sačinjena od posebne vrste ćelija nazvanih miociti, koje u sebi sadrže niti proteina aktina i miozina. Kako niti prelaze jedna preko druge njihova mišićna aktivnost stvara kontrakciju koja menja dužinu i oblik ćelije. Mišići se za kosti spajaju snopovima vezivnih vlakana – tetivama. Kraj tetive, najbliže centralnom delu tela, naziva se koren mišića i obično je kraći od vezivnih delova na drugom kraju. Obično je koren na jednoj strani zgloba, a vezivni deo na drugom udaljenom kraju, tako se grčenjem mišića pomera i zglob. Veza sa nervnim sistemom je ostvarena tako što je svaki mišić inervisan posebnim nervom. Tako jedan mišić može da vrši samo jednu vrstu pokreta pa su zbog toga mišići udruženi u funkcionalne grupe koje deluju antagonistički (npr. dvoglavi mišić na prednjoj strani nadlakta kod čoveka savija ruku, a troglavi na zadnjoj strani je opruža). Osim određenih kožnih mišića, koji potiču od ektoderma, svi ostali su mezodermalnog porekla. 

Muskulatura kičmenjaka sastoji se iz:

* glatkih i

* poprečno - prugastih mišićnih vlakana.

Glatka vlakna grade mišiće unutrašnjih organa, creva, bubrežnih i polnih odvoda, zida krvnih sudova i kožnu muskulaturu. Telesni mišići kolousta i riba, kao i mišići u toku embrionalnog razvića viših kičmenjaka, predstavljeni su sa dve uzdužne trake na bokovima tela. Ove trake su podeljene poprečnim pregradama (mioseptama) na veći broj segmenata (miomera).

Poprečno - prugasti mišići prostiru se po celom telu, čineći veoma veliki deo ukupne mase tela - i do 25 %, čak i kod novorođenčeta. Dakle, poprečno - prugasta vlakna izgrađuju mišiće telesnog zida, glave, udova, očnih mišića i dijafragme. Kontrolišu pokrete raznih delova skeleta, uključujući i ušni mišić (stapedijus) koji radi na bubnju, sićušnoj ušnoj kosti kao i najveći butni mišić - gluteus maksimus, koji pored svoje funkcije na butini, kontroliše i zglob kuka.

Još jedna vrsta mišićnog tkiva jeste ono koje čini srce, nazvano “srčani mišić” ili “miokard”, koji ima jedinstvene karakteristike. Iako histološki gledano ima karakteristike slične poprečno - prugastim mišićima, on zapravo funkcioniše kao glatki mišić, odnosno nezavisno od naše volje.

Glavna uloga mišićnog sistema je pokretanje. Mišićno tkivo je jedino u našem orgnaizmu koje ima sposobnost kontrakcije i samim tim pokretanja nekog dela tela. Osim toga oni učestvuju u mnogim fiziološkim procesima, kao što su:
* ishrana,
* disanje,
* cirkulacija krvi.

Mišići takođe obavljaju i mnoge druge funkcije poput održavanja tela u nekom položaju (sedenju ili stajanju), stabilizacije i potpore zglobovima, proizvodnje toplote u cilju održavanja normalne telesne temperature. Bilo da se radi o izrazu lica, pokretanju ruke, jezika ili prsta, glavna uloga voljnih mišića je uvek ista: omogućavanje osobi da izvodi mišićne pokrete kontrolisane sopstvenom voljom.

STRUKTURA MIŠIĆA 

Poprečno - prugasti trakasti mišić može da se uoči kao snop grupisanog tkiva, povezanog u kompletnu celinu. Najmanji deo ovog tkiva - baza radne celine mišića - su filamenti aktin i miosin, toliko sićušni da ih je moguće videti samo pomoću mikroskopa. Proteinske su građe i često se nazivaju kontraktilni proteini. Mišići se kontrahuju po dužini, kada svi filamenti miosina prođu pored filamenata aktina.

Filamenti se grupišu u miofibrile. Između njih nalaze se ostaci mišićnog goriva u obliku glikogena i uobičajeni proizvođači energije, mitohondrije, gde se kiseonik i hrana sagorevaju u energiju.

Miofibrili se dalje grupišu u mišićna vlakna. Do svake ćelije dopire nervno vlakno koje ih pokreće, kada je potrebno. Mišićna vlakna se sama grupišu u snopove obavijene vezivnim tkivom, poput izolacije na bakarnim žicama za struju. Manji mišić može da se sastoji od samo nekoliko snopova vlakana, dok krupniji mišić može da se sastoji od stotine snopova vlakana. Ceo mišić je obavijen vlaknastim tkivom, kao deo strujnog kabla sa više žica.

Nervi prolaze niz kičmu od motoričkih delova (koji kontrolišu pokrete) do kore mozga i dopiru iz kičme u pojedinačne nerve, pa do različitih mišića. Ako mišić nema svoj nerv, on gubi sposobnost da se kontrahuje i počinje da propada. Na površini mišića se nalaze delovi, gde se nervi vezuju za mišić. Struja nervnog impulsa, kada stigne do mišića, je veoma mala, dok su strujne promene koje se dešavaju u mišićima, kada se kontakuju, na primer, prilično velike tako da je potrebna neka vrsta pojačavanja. Prenos impulsa kontrakcije odigrava se u posebnoj ploči motoričkog kraja na mestu, gde dolazi do kontakta između nervnog i mišićnog vlakna. Strujni impuls, koji ide do nerva, ne stimuliše mišić direktno već oslobađa prenosnu hemikaliju koja se zove acetil - holin, čime se izaziva kontrakcija.

Šta su voljni mišići?

Voljni mišići podeljeni su u dve grupe: površinske i duboke. Površinski mišići su mimični mišići i nalaze se samo na glavi i vratu. S druge strane, duboki mišići dele se na skeletne (pokreću kosti pod uticajem naše volje) i mišiće koji su povezani za druge organe (poput oka, ušiju/jezika i ždrela).

Šta su nevoljni mišići?

Sa histološke tačke gledišta, nevoljni mišići razlikuju se od voljnih zato što njihova vlakna nisu sačinjena u snopovima, njihova struktura je homogena, i definiše se kao “glatka” muskulatura. Nevoljni mišići nalaze se u zidovima organa digestivnog trakta, krvnih sudova, bronhija, materice i bešike. Za razliku od poprečno-prugastih mišića, glatki mišići se sporije kontrahuju i opuštaju.

KAKO SU RASPOREĐENI MIŠIĆI? 

Mišić je grupa vlakana koja se skupljaju i opuštaju za obavljanje pokreta. Imamo tri vrste mišića: glatki mišić, srčani mišić i skeletni mišić. Ono što u običnom govoru nazivamo mišićima su skeletni mišići, pričvršćeni su za kostur sa tetivama (na primer, biceps ili deltoidni mišići). Srčani mišić, kao što mu ime kaže, nalazi se samo u srcu, on gura krv kroz telo, snabdevajući kiseonikom (i na kraju energijom) svim organima i mišićima, podržavajući tako njihovo delovanje. Glatki mišići su uglavnom prisutni u membranama različitih organa, na primer, oni kontrolišu bešiku ili pokret jednjaka. Oni se nazivaju i nenamernom kontrakcijom mišića, jer mi gotovo ili potpuno ne možemo da kontrolišemo njihovo delovanje. Mišići su odgovorni za skoro sve funkcije našeg tela: odlaganje otpada, disanje, vid, ishrana - to su samo neke od njih.
Prava struktura mišića je prilično složena, pri čemu se svaki mišić sastoji od niza mišićnih vlakana koji rade zajedno kako bi dobili snagu mišića. Mišići se razvijaju i jačaju tokom vežbanja i rasta, koji se dešavaju zbog manjih oštećenja koja nastaju pri svakom pokretu mišića, a koji zatim zaraste i poboljšavaju se. U vašem telu postoji više od 640 mišića koji omogućavaju funkcioniranje udova i tela u celini.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Šta je upala mišića?

Svima nam je jako dobro poznata rečenica: „imam upalu mišića“, kao i bol koji nastaje posle treninga. Većina ljudi ne zna baš tačno ni šta je „upala mišića“, pa hajde prvo to da objasnimo. Upala mišića, još poznata i pod nazivom “muskulfiber”, manifestuje se kao osećaj bola u mišićima koji su bili aktivni tokom fizičkog napora otprilike dan do dva po njegovom završetku. Osim bola, manifestuje se i kroz zategnutost i krutost mišića pa se zbog toga na nju gleda kao nešto negativno, dok je ona upravo suprotno – sasvim obična i normalna pojava kada se mišići podvrgnu treningu odgovarajućeg intenziteta i trajanja. Svaki intenzivan mišićni rad dovodi do stvaranja i nakupljanja mlečne kiseline. Naučnici su otkrili da mlečna kiselina igra glavnu ulogu u stvaranju energije tokom vežbanja. Količina stvaranja mlečne kiseline u mišićima zavisi od utreniranosti. Dakle, mlečnu kiselinu ne treba gledati kao neprijatelja organizma, već naprotiv, ona obezbeđuje gorivo za mnoga tkiva i pomaže u iskorišćavanju ugljenih hidrata.